Rodzaje umów zawieranych z nauczycielami

3 formy zatrudnienia nauczyciela

Z nauczycielem stosunek pracy nawiązujesz na podstawie:

1. umowy o prace na czas określony,
2. umowy o prace na czas nieokreślony,
3. mianowania

(art. 10 Karty Nauczyciela).

Forma zatrudnienia zależy od stopnia awansu zawodowego

Rodzaj umowy zawieranej z nauczycielem w dużej mierze zależy od posiadanego przez nauczyciela stopnia awansu zawodowego:

1. nauczyciele stażyści zatrudniani są na jeden rok szkolny w celu odbycia stażu,
2. nauczyciele kontraktowi zatrudniani są na czas nieokreślony,
3. nauczyciele mianowani i dyplomowani zatrudniani są na podstawie mianowania

(art. 10 ust. 2, ust. 4 i ust. 5 Karty Nauczyciela), o ile spełniają następujące dodatkowe warunki:

1. posiadają obywatelstwo polskie, z tym że wymóg ten nie dotyczy obywateli państwa członkowskiego Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym;
2. mają pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z praw publicznych;
3. nie toczy się przeciwko nim postępowanie karne lub dyscyplinarne, lub postępowanie o ubezwłasnowolnienie;
4. nie byli karani za przestępstwo popełnione umyślnie;
5. mają kwalifikacje wymagane do zajmowania danego stanowiska;
6. istnieją warunki do zatrudnienia nauczyciela w szkole w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony (ten warunek dotyczy tylko nauczycieli zatrudnianych na podstawie mianowania)

(art. 10 ust. 5 Karty Nauczyciela).

Obszerny komentarz dotyczący zawierania umów z nauczycielami wraz z gotowymi wzorami różnych umów znajdziesz w najbliższym numerze “Serwisu Kadrowego dla Oświaty”. Wypełnij kupon na bezpłatny numer!

Dodatek za wysługę lat dla nauczyciela

Dodatek za wysługę lat po 3 latach pracy

Nauczyciel nabywa prawo do dodatku za wysługę lat w wysokości 3% od czwartego roku pracy w szkole. Wysokość dodatku wzrasta corocznie o 1%, jednak nie może być wyższa niż 20% wynagrodzenia zasadniczego, przysługującego nauczycielowi.

Kilka umów jednego nauczyciela i łączny wymiar zajęć wyższy niż pensum

W przypadku nauczyciela zatrudnionego w kilku stosunkach pracy jednocześnie okresy uprawniające do dodatku za wysługę lat ustala się odrębnie dla każdego stosunku pracy. Oznacza to, że tylko w jednym stosunku pracy można zaliczyć mu wszystkie poprzednie i zakończone okresy zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy podlegające wliczeniu do uprawnień pracowniczych. Natomiast w pozostałych stosunkach pracy nauczyciel musi sobie wypracować na nowo prawo do tego dodatku, czyli nabędzie do niego prawo po przepracowaniu w dodatkowym zatrudnieniu 3 lat.

UWAGA! Przy ustalaniu stażu pracy nauczyciela zatrudnionego w kilku zakładach pracy ważne jest, czy łączny wymiar zajęć ze wszystkich miejsc pracy nauczyciela przekracza obowiązujący go wymiar zajęć, czy też jest od niego niższy.

Dodatek za wysługę lat, gdy łączny wymiar zajęć przekracza pensum

Jeżeli łączny wymiar zajęć nauczyciela ze wszystkich stosunków pracy przekracza obowiązujący go wymiar zajęć, to poprzednie miejsca zatrudnienia można mu zaliczyć do stażu pracy tylko w jednym podstawowym miejscu pracy. Okresy podlegające wliczeniu to poprzednie okresy zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy oraz inne udowodnione okresy, podlegające wliczeniu do uprawnień pracowniczych. O tym, które z miejsc jest podstawowym miejscem zatrudnienia, ma prawo zdecydować nauczyciel, ponieważ żaden przepis nie definiuje tego pojęcia.

PRZYKŁAD
Nauczycielka języka polskiego w roku szkolnym 2009/2010 będzie zatrudniona w szkole podstawowej w wymiarze 9/18 obowiązującego wymiaru zajęć oraz w gimnazjum – w wymiarze 13/18. W poprzednich latach przepracowała łącznie 8 lat w liceum. Jej łączny wymiar zatrudnienia przekracza obowiązujący nauczyciela wymiar zajęć (wynosi 22/18). Nauczycielka jako podstawowe miejsce zatrudnienia wskazała gimnazjum.

Zgodnie z tym przysługuje jej w gimnazjum dodatek za wysługę lat w wysokości 8% wynagrodzenia zasadniczego. Natomiast w szkole podstawowej nabędzie prawo do dodatku za wysługę lat w wysokości 3% wynagrodzenia zasadniczego po przepracowaniu tam 3 lat.

Wyjątek stanowi sytuacja, gdy nauczyciel przepracował w dodatkowym miejscu zatrudnienia co najmniej 3 lata.

PRZYKŁAD
Ta sama nauczycielka przedstawiła świadectwo pracy z technikum, w którym była zatrudniona przez 4 lata, pracując jednocześnie w liceum. Okres pracy w technikum należy wliczyć nauczycielce do dodatkowego zatrudnienia (obecnie w szkole podstawowej). Wówczas otrzyma ona w szkole podstawowej dodatek za wysługę lat w wysokości 4% wynagrodzenia zasadniczego.

Dodatek za wysługę lat, gdy łączny wymiar zajęć jest niższy niż pensum

Jeżeli jednak łączny wymiar zajęć nauczyciela zatrudnionego w kilku miejscach pracy nie przekracza obowiązującego go wymiaru zajęć, do stażu pracy w każdej ze szkół wlicza się okresy poprzedniego zatrudnienia we wszystkich zakładach pracy. Ponadto do stażu pracy wlicza się inne udowodnione okresy podlegające wliczeniu do uprawnień pracowniczych.

PRZYKŁAD
Nauczyciel jest zatrudniony w szkole podstawowej w miejscowości X w wymiarze 3/18 oraz w szkole podstawowej w miejscowości Y od 10 lat w wymiarze 8/18. Łączny wymiar zatrudnienia wynosi 11/18 i nie przekracza obowiązującego nauczyciela wymiaru zajęć. Oznacza to, iż w każdej ze szkół do okresów wliczanych do wysługi lat należy zaliczyć wszystkie poprzednie okresy zatrudnienia nauczyciela (10 lat pracy), zatem w każdej ze szkół otrzyma on dodatek za wysługę lat w wysokości 10% wynagrodzenia zasadniczego.

O tym, jakie okresy możesz zaliczyć nauczycielowi do stażu pracy, od którego zależy nabycie prawa do dodatku za wysługę lat dowiesz się z poradnika “Kadry w oświacie”. Znajdziesz w nim pełną wersję artykułu wraz z przykładami i podstawą prawną.

Nauczycielskie świadczenia kompensacyjne od 1 lipca 2009 r.

Nauczyciele, którzy nie spełnili warunków do emerytury bez względu na wiek, na podstawie art. 88 Karty Nauczyciela, będą mogli ubiegać się o przyznanie nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego. O 1 lipca 2009r. obowiązują już bowiem, przepisy ustawy z 22 maja 2009r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych.

Nauczyciele uprawnieni do świadczenia kompensacyjnego

O przyznanie świadczenia kompensacyjnego mogą ubiegać się nauczyciele, wychowawcy i inni pracownicy pedagogiczni zatrudnieni w:

1. publicznych i niepublicznych przedszkolach,
2. szkołach publicznych i niepublicznych o uprawnieniach szkół publicznych,
3. publicznych i niepublicznych placówkach kształcenia ustawicznego oraz innego rodzaju placówkach, określonych w ustawie o systemie oświaty np. młodzieżowe ośrodki wychowawcze, specjalne ośrodki szkolno-wychowawczych, młodzieżowe ośrodki wychowawcze, młodzieżowe ośrodki socjoterapii, placówki zapewniające opiekę i wychowanie uczniom w okresie pobierania nauki poza miejscem zamieszkania.

Podstawa prawna:

• art. 2 ustawy z 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych (Dz.U. Nr 97 poz. 800),
• art. 2 pkt 5 i 7 ustawy z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.).

Warunki wymagane do uzyskania świadczenia kompensacyjnego

Nauczyciel, aby mógł przejść na świadczenie kompensacyjne musi spełnić łącznie następujące warunki:

1. osiągnięcie określonego wieku w określonych latach,
2. posiadanie okresu składkowego i nieskładkowego, wynoszącego 30 lat, w tym 20 lat wykonywania pracy w wymienionych wyżej jednostkach szkolnych, w wymiarze co najmniej 1/2 obowiązkowego wymiaru zajęć,
3. rozwiązanie stosunku pracy na wniosek nauczyciela albo z urzędu z przyczyn dotyczących szkoły w razie całkowitej lub częściowej likwidacji szkoły albo w razie zmian organizacyjnych powodujących zmniejszenie liczby oddziałów w szkole lub zmian planu nauczania uniemożliwiających dalsze zatrudnianie nauczyciela w pełnym wymiarze zajęć albo wygaśnięcie stosunku pracy:

• z upływem 6-miesięcznego okresu pozostawania w stanie nieczynnym, w który nauczyciel został przeniesiony na swój wniosek,
• z dniem odmowy podjęcia pracy przez nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym w razie powstania możliwości podjęcia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy na czas określony lub na okres, na który została zawarta umowa, w tej samej szkole, na tym samym lub innym stanowisku pod warunkiem posiadania odpowiednich kwalifikacji

UWAGA! Jeżeli nauczyciel jest zatrudniony równocześnie w kilku szkołach lub placówkach, w celu nabycia prawa do świadczenia kompensacyjnego powinien rozwiązać stosunek pracy we wszystkich szkołach (placówkach).

Całość artykułu wraz z wyjaśnieniami eksperta ds. emerytur i rent z ZUS znajdziesz w najbliższej aktualizacji poradnika “Kadry w oświacie”.

Świadczenie urlopowe – masz czas na wypłatę do 31 sierpnia!

Warunek: praca w szkole lub placówce prowadzonej przez samorząd

Świadczenie urlopowe jest to świadczenie pieniężne, jakie szkoły i placówki prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego wypłacają raz w roku nauczycielom. Świadczenie to przysługuje niezależnie od sytuacji materialnej, osobistej i życiowej nauczyciela zatrudnionego u pracodawcy, który je wypłaca.

UWAGA!
Świadczenie urlopowe w szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne lub prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego nie jest obowiązkowe i wypłaca się je na zasadach ogólnych wynikających z ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Przepisy ustawy – Karta Nauczyciela w tym względzie nie mają zastosowania do nauczycieli ww. szkół i placówek.

Odpis na ZFŚS

Podstawę do obliczenia wysokości świadczenia urlopowego (w wysokości odpisu podstawowego na ZFŚS) stanowi przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą (art. 5 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych). Kwoty te podaje Prezes GUS w obwieszczeniu. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 2008 r. wyniosło 2.578,26 zł, a przeciętne miesięczne wynagrodzenie w drugim półroczu 2008 r. – 2.666,77 zł. Zatem, jako podstawę do obliczania odpisów należy przyjąć większą z tych kwot, czyli 2.666,77 zł.

W 2009 r. wartość odpisu dla pracowników zatrudnionych w normalnych warunkach wyniesie 37,5% od kwoty 2.666,77 zł, czyli – 1.000,04 zł. Jest to także wysokość świadczenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok szkolny (tj. od 1 września do 31 sierpnia danego roku).

Świadczenie urlopowe dla wszystkich zatrudnionych w szkole nauczycieli

Świadczenie urlopowe wypłaca się do 31 sierpnia wszystkim nauczycielom zatrudnionym w danym roku szkolnym oraz czynnie świadczącym pracę. Uprawnienie do świadczenia jest niezależne od skorzystania lub nie przez nauczyciela z urlopu wypoczynkowego oraz od wymiaru jego zatrudnienia. Świadczenie urlopowe ustala się w wysokości odpisu podstawowego proporcjonalnie do:

1. wymiaru czasu pracy,
2. okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym w szkole.

Nauczyciele uprawnieni do świadczenia urlopowego

Świadczenie urlopowe nalicza się i wypłaca dla:

1. nauczyciela emeryta (rencisty), jeżeli jest zatrudniony w szkole, czyli czynnie świadczy pracę,
2. nauczyciela, który jest zatrudniony również w innych szkołach (otrzyma on świadczenie we wszystkich szkołach – odpowiednio do wymiaru i okresu zatrudnienia w danej szkole),
3. nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym (świadczenie przysługuje za 6 miesięcy stanu nieczynnego),
4. nauczyciela, z którym rozwiązano stosunek pracy w związku z przejściem na emeryturę (rentę),
5. nauczyciela, którego stosunek pracy wygasł z mocy prawa – np.: po upływie 6 miesięcy stanu nieczynnego (art. 20 ust. 5c Karty Nauczyciela),w razie prawomocnego skazania (art. 26 Karty Nauczyciela),gdy nauczyciel zostanie pozbawiony praw publicznych (art. 26 Karty Nauczyciela),
6. nauczyciela przebywającego na urlopie wychowawczym, dla poratowania zdrowia i macierzyńskim (§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 14 marca 1994 r. w sprawie sposobu ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, art. 73 ust. 5 Karty Nauczyciela,
7. nauczyciela, który został urlopowany na podstawie przepisów ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych – wprawdzie nie świadczy pracy w tym okresie w szkole (lub świadczy w ograniczonym zakresie), ale wynagrodzenie w pełnej wysokości wypłaca mu szkoła, z której został urlopowany.

Świadczenie nie dla wszystkich pracowników szkół!

Świadczenie urlopowe nie przysługuje:

1. nauczycielowi będącemu emerytem (rencistą) danej szkoły, który nie świadczy pracy. Nauczyciel taki może jednak korzystać ze środków ZFŚS, funkcjonującego w szkole, z której odszedł na emeryturę lub rentę;
2. pracownikom niepedagogicznym zatrudnionym w szkole, np. pani sprzątająca, palacz c.o., sekretarz szkoły, pomoc nauczyciela, pracownika placówki opiekuńczo-wychowawczej lub ośrodka adopcyjno-opiekuńczego zatrudnionego po 1 stycznia 2004 r., do którego nie stosuje się przepisów Karty Nauczyciela. Pracownik taki może korzystać ze środków ZFŚS, funkcjonującego w zatrudniającej go szkole;
3. osobie zatrudnionej w szkole na podstawie art. 7 ustawy z 7 września 1991 r. – o systemie oświaty (pracownik ten nie jest objęty przepisami Karty Nauczyciela). Pracownik taki może korzystać ze środków ZFŚS, funkcjonującego w zatrudniającej go szkole;
4. nauczycielowi zawieszonemu w obowiązkach – świadczenie nie przysługuje za okres zawieszenia w razie tymczasowego aresztowania lub pozbawienia go wolności w związku z postępowaniem karnym, albo przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne, lub złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 83 ust. 1, 1a, 2 Karty Nauczyciela). Z tym, że jeżeli postępowanie dyscyplinarne (karne) zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy lub wydaniem orzeczenia albo wyroku uniewinniającego, okres zawieszenia należy wliczyć do okresu uprawniającego do świadczenia urlopowego. Za okres zawieszenia będzie trzeba wypłacić wówczas nauczycielowi świadczenie urlopowe;
5. nauczycielom, którzy uzyskali mandat posła lub senatora. Poseł lub senator pozostający w stosunku pracy otrzymuje urlop bezpłatny na swój wniosek;
6. nauczycielom, którzy przeszli do pracy na stanowiska wymagające kwalifikacji pedagogicznych w urzędach administracji rządowej, kuratoriach oświaty, CKE, OKE i innych organach sprawujących nadzór pedagogiczny. Świadczenie nie przysługuje także nauczycielom, z którymi został nawiązany stosunek pracy na podstawie wyboru – na okres pełnienia funkcji z wyboru lub skierowania do pracy w szkołach działających na podstawie Konwencji o Statucie Szkół Europejskich. Nauczyciele Ci na okres zajmowania tych stanowisk, pełnienia funkcji lub na czas skierowania otrzymują urlop bezpłatny (art. 17 ust. 2 i 2a Karty Nauczyciela).

Świadczenie urlopowe niezależne od innych świadczeń wypłacanych z funduszu

Świadczenie urlopowe niezależne jest od innych świadczeń związanych z urlopem a wypłacanych ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w szkole lub placówce.

PRZYKŁAD
Nauczycielka w szkole podstawowej otrzymała przysługujące jej w danym roku świadczenie urlopowe. Regulamin funduszu w szkole przewidywał wypłatę również innych świadczeń związanych z wypoczynkiem, jak np. dofinansowanie różnych form wypoczynku dzieci pracowników szkoły oraz pracowników szkoły. Nauczycielka po powrocie z urlopu wypoczynkowego wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia w związku z wypoczynkiem organizowanym we własnym zakresie. Świadczenie takie będzie przysługiwało nauczycielce (oczywiście jeżeli spełnia kryteria socjalne określone w regulaminie uprawniające do skorzystania z takiego świadczenia) niezależnie od otrzymanego świadczenia urlopowego.

Świadczenie urlopowe w wymiarze proporcjonalnym do okresu i wymiaru zatrudnienia nauczyciela

Warunkiem wypłaty świadczenia urlopowego jest zatrudnienie i czynne świadczenie pracy przez nauczyciela w danym roku szkolnym. Aby otrzymać to świadczenie, nauczyciel nie musi być zatrudniony u pracodawcy od 1 stycznia danego roku kalendarzowego lub przez cały rok szkolny. Także wówczas, gdy nauczyciel pracuje przez pewną część roku szkolnego u danego pracodawcy ma prawo do świadczenia. Jest ono wypłacane wtedy w wymiarze proporcjonalnym. Proporcjonalność świadczenia ustala się również w odniesieniu do wymiaru zatrudnienia nauczyciela. Natomiast świadczenie w pełnym wymiarze przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu przez cały rok szkolny w pełnym wymiarze czasu pracy.

PRZYKŁAD
Dyrektor szkoły musi ustalić wysokość świadczenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego od 1 września do 7 grudnia 2008r. w wymiarze ½ etatu. Czy powinien je ustalić proporcjonalnie?

Nauczycielowi przysługuje świadczenie urlopowe w pełnej wysokości, jeśli jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny. Pracodawca wypłaca świadczenie urlopowe w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia nauczyciela w roku szkolnym (czyli za okres wrzesień – grudzień 2008 r.) oraz wymiaru jego zatrudnienia (1/2 etatu).

Wysokość świadczenia urlopowego dla zatrudnionych na niepełnym etacie

Nauczyciele zatrudnieni w pełnym wymiarze zajęć otrzymuje świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego, czyli w 2009 r. będzie to kwota 1000,04zł.

Proporcjonalne do wymiaru etatu

Wysokość świadczenia urlopowego dla zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy ustalasz proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Zatem ustal wymiar czasu pracy nauczyciela w roku szkolnym, w którym wypłacasz to świadczenie. Pamiętaj, iż uwzględniasz jedynie czas pracy określony w umowie o pracę lub akcie mianowania Godziny ponadwymiarowe przyznane nauczycielowi nie stanowią podstawy do naliczenia świadczenia.

PRZYKŁAD
Pan Adam – nauczyciel języka francuskiego zatrudniony był przez cały rok szkolny 2008/2009 w gimnazjum w wymiarze 1/3 etatu. Świadczenie urlopowe przysługuje mu w wysokości proporcjonalnej do wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym, czyli:

• 1000,04 zł x 0,33 etatu= 330,01 zł.

Proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w roku szkolnym

Świadczenie urlopowe ustala się również proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w roku szkolnym.

PRZYKŁAD
Nauczycielka w przedszkolu zatrudniona została na okres od 1 stycznia do 31 marca 2009 r. na zastępstwo w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie należy obliczyć proporcjonalnie do okresu jej zatrudnienia w roku szkolnym, czyli do 3 miesięcy:

• 1000,04 zł/12 miesięcy = 83,34 zł;
• 83,34 zł x 3 miesiące = 250,02 zł.

W sytuacji, gdy nauczyciel zatrudniony jest przez część roku szkolnego oraz w niepełnym czasie pracy proporcję przyjmujemy zarówno do okresu zatrudnienia, jak i wymiaru zatrudnienia nauczyciela.

PRZYKŁAD
Nauczyciel matematyki zatrudniony był w 2009 r. dwukrotnie w tej samej szkole podstawowej: w okresie styczeń – marzec a następnie w okresie maj – czerwiec. Najpierw w wymiarze ½ etatu a później w wymiarze ¼ etatu. Świadczenie urlopowe przysługuje nauczycielowi proporcjonalnie do okresu zatrudnienia i wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym, czyli”

Za okres zatrudnienia styczeń – marzec w wymiarze ½ etatu:

• 1000,04 zł x 0,5 etatu = 500,02 zł
• 500,02/12 miesięcy = 41,67 zł
• 41,67 x 3 miesiące = 125,01 zł.
  

Za okres zatrudnienia maj-czerwiec w wymiarze ¼ etatu:

• 1000,04 zł x 0,25 etatu = 250,01zł
• 250,01/12 miesięcy = 20,83 zł
• 20,83 x 2 miesiące = 41,67 zł

Łącznie szkoła powinna wypłacić świadczenie urlopowe w kwocie 125,01+41,67=166,68 zł.

Termin wypłaty świadczenia urlopowego

Świadczenie urlopowe wypłacasz nie później niż 31 sierpnia danego roku kalendarzowego (art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela). Zatem świadczenie może zostać wypłacone w każdym terminie do 31 sierpnia.

UWAGA!
Wypłaty świadczenia urlopowego dokonujesz bez wniosku nauczyciela. Nawet ze względu na trudności finansowe nie możesz przesunąć terminu płatności tego świadczenia.

Niewypłacenie świadczenia urlopowego

Jeżeli nie wypłacisz w ogóle albo w terminie świadczenia urlopowego, narażasz się na grzywnę w wysokości od 1.000 do 30.000 zł (art. 282 § 1 Kodeksu pracy). Nie wypłacisz bowiem w terminie świadczenia przysługującego nauczycielowi , a to stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Roszczenie o wypłatę świadczenia

Gdy nie wypłacisz przysługującego nauczycielowi świadczenia urlopowego, może czekać Cię jeszcze inna niemiła niespodzianka: nauczyciel może wystąpić z roszczeniem o jego wypłatę do sądu pracy (art. 91c ust. 2 Karty Nauczyciela).

Świadczenia z funduszu socjalnego różnią się od świadczenia urlopowego m.in. tym, że nie mają charakteru roszczeniowego. Nauczyciel nie może domagać się np. dopłaty do wypoczynku czy udzielenia pożyczki z funduszu socjalnego, ponieważ pomoc z funduszu jest uzależniona od decyzji pracodawcy. Może jednak wystąpić do sądu pracy o wypłatę przysługującego mu świadczenia urlopowego. Wypłata tego świadczenia nie ma bowiem charakteru uznaniowego.

UWAGA!
Roszczenie o wypłatę świadczenia urlopowego – podobnie jak większość świadczeń ze stosunku pracy – ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia wymagalności.

Nauczyciel może również żądać odsetek za opóźnienie liczonych od następnego dnia od dnia wymagalności wypłaty świadczenia urlopowego. Dniem wymagalności jest dzień poprzedzający rozpoczęcie przez pracownika urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 kolejnych dni kalendarzowych. Nauczyciel może zatem zażądać świadczenia urlopowego wraz z odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia urlopu.

PRZYKŁAD
Nauczycielka języka angielskiego była zatrudniona w gimnazjum od stycznia do kwietnia 2009 r. Dyrektor szkoły nie wypłacił jej za ten okres pracy świadczenia urlopowego.

Nauczycielka może wystąpić do sądu pracy z roszczeniem przeciwko pracodawcy o wypłatę tego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi.

Więcej porad i przykładów dotyczących świadczenia urlopowego dla nauczycieli znajdziesz w czasopiśmie “Serwis Kadrowy dla Oświaty”. Pierwszy numer jest bezpłatny. Wypełnij kupon! Nie zwlekaj!

Świadczenie urlopowe dla nauczycieli zatrudnionych tylko przez część roku szkolnego

Pytanie: Nauczyciel zatrudniony od 1 września 2008 r. z dniem 4 maja 2009 r. rozwiązał umowę o pracę na własną prośbę. Otrzymał ekwiwalent za urlop. Czy przysługuje mu świadczenie urlopowe?

 

Odpowiedź: Tak, nauczyciel ma prawo do świadczenia urlopowego za okres 9 miesięcy pracy.

Świadczenie urlopowe nauczycieli zależy od wymiaru i okresu zatrudnienia w danym roku szkolnym

Nauczyciel ma prawo do świadczenia urlopowego w wysokości proporcjonalnej do wymiaru zatrudnienia i okresu świadczenia pracy w danym roku szkolnym (art. 53 ust. 1a KN). Wypłata świadczenia nie zależy od tego, czy nauczyciel korzysta z urlopu wypoczynkowego ani od tego, czy okres jego zatrudnienia obejmuje okres wakacji – czyli okres urlopu. Nie ma przy tym także znaczenia fakt, że nauczyciel otrzymał ekwiwalent za urlop wypoczynkowy, z którego z powodu rozwiązania stosunku pracy nie będzie mógł skorzystać.

Zastosuj!

Nauczyciel, o którym mowa w pytaniu, powinien otrzymać świadczenie urlopowe za 9 miesięcy pracy (niepełny miesiąc zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca) oraz w wysokości proporcjonalnej do wymiaru zatrudnienia.

Podstawa prawna:

• Ustawa z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.) – art. 53 ust. 1a.

Urlop dla poratowania zdrowia w okresie wypowiedzenia warunków pracy

Pytanie: Z powodu zmniejszenia liczby klas wypowiedziałem w maju warunki pracy 3 nauczycielom, zatrudnionym w mojej szkole na podstawie mianowania. Od pierwszego września dwóch z nich pracuje na 3/4 etatu, zgodnie z art. 20 ust. 1 i art. 22 ust. 2 Karty Nauczyciela. Trzecia nauczycielka, wyraziła również zgodę na ograniczenie wymiaru zatrudnienia, ale w sierpniu przyniosła mi orzeczenie lekarza o potrzebie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia. Zgodnie z tym orzeczeniem od dnia 1 września 2008 r. nauczycielka przebywa na urlopie na poratowania zdrowia i wypłacam jej wynagrodzenie proporcjonalne do zmniejszonego wymiaru zatrudnienia. Nauczycielka uważa jednak, że przysługuje jej wynagrodzenie z pełnego etatu. Proszę o pomoc, czy prawidłowo wypłacam jej wynagrodzenie.

Odpowiedź: Urlop dla poratowania zdrowia został w tym przypadku udzielony niezgodnie z prawem. W tej sytuacji dyrektor szkoły powinien odwołać nauczyciela z urlopu dla poratowania zdrowia, określając jednocześnie termin, w którym nauczyciel powinien powrócić do pracy. Co więcej wynagrodzenie wypłacone nauczycielowi w czasie, gdy ten przebywał w sposób nieuprawniony na urlopie dla poratowania zdrowia może być podstawą do dokonania potrącenia, jako świadczenie nienależne.

Urlop dla poratowania zdrowia po spełnieniu określonych warunków

Nauczycielowi zatrudnionemu w pełnym wymiarze zajęć na czas nieokreślony, po przepracowaniu co najmniej 7 lat w szkole, dyrektor szkoły udziela płatnego urlopu dla poratowania zdrowia, w celu przeprowadzenia zaleconego leczenia, w wymiarze nieprzekraczającym jednorazowo 1 roku. Okres siedmioletniej pracy w szkole, uzasadniający prawo do pierwszego urlopu dla poratowania zdrowia, powinien przypadać bezpośrednio przed datą jego rozpoczęcia.

Udzielenie nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia uzależnione jest od łącznego spełnienia trzech formalnych przesłanek:

1) zatrudnienia na czas nieokreślony,

2) zatrudnienia w pełnym wymiarze zajęć,

3) przepracowania w szkole co najmniej 7 lat.

Urlop dla poratowania zdrowia
Warunki udzielania urlopu
Rozliczenie nauczyciela z urlopu
Karta Nauczyciela/urlop zdrowotny

Wprawdzie o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia orzeka lekarz ubezpieczenia zdrowotnego leczący nauczyciela, ale urlopu udziela dyrektor szkoły. Dyrektor szkoły po otrzymaniu właściwego zaświadczenia lekarskiego i zbadaniu pozostałych wymogów formalnych, zobligowany jest do udzielenia zaleconego urlopu bez zbędnej zwłoki, w możliwie najbliższym terminie, jednakże zawsze musi uwzględnić konieczność zapewnienia prawidłowego funkcjonowania szkoły. W sytuacji, gdy nauczyciel przedstawił dyrektorowi szkoły orzeczenie lekarskie w sierpniu – po przyjęciu warunków zmieniających warunki zatrudnienia, w tym wyraził zgodę na ograniczenie od dnia 1 września 2008 r. wymiaru zatrudnienia – zarówno dyrektor szkoły jak i nauczyciel posiadali wiedzę, że w pierwszym możliwym terminie udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia nauczyciel nie będzie zatrudniony w pełnym wymiarze zajęć (ale 3/4 wymiaru). Zatem jeden z warunków formalnych do udzielenia urlopu dla poratowania zdrowia nie był spełniony, co przesądziło, iż dyrektor szkoły nie mógł udzielić nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia. Jeżeli zrobił to, naruszył w sposób rażący przepisy prawa.

Bez względu na zapisy orzeczenia lekarskiego o potrzebie udzielenia nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia, ostateczną i wiążącą decyzję w każdej indywidualnej sprawie udzielenia (bądź nie) urlopu dla poratowania zdrowia zawsze podejmuje dyrektor szkoły, jako pracodawca, kierując się w tym względzie, obowiązującymi przepisami prawa, a także dbałością o prawidłowe dysponowanie środkami finansowymi. Zgodnie z art. 39 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie oświaty dyrektor szkoły dysponuje środkami finansowymi określonymi w planie finansowym szkoły i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie. Wypłacanie wynagrodzenia w okresie nieuprawnionego korzystania z urlopu dla poratowania zdrowia stanowi nieprawidłowe dysponowanie środkami finansowymi i podlega odpowiedzialności z tytułu naruszenia dyscypliny finansów publicznych. Dokonanie wydatków ze środków publicznych bez upoważnienia lub z przekroczeniem upoważnienia nosi znamiona naruszenia dyscypliny finansów publicznych (art. 11 ustawy z 17 grudnia 2004 roku o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych).

Urlop dla poratowania zdrowia
Warunki udzielania urlopu
Rozliczenie nauczyciela z urlopu
Karta Nauczyciela/urlop zdrowotny

Podstawa prawna:

• art. 73 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.),
• art. 39 ustawy z 7 września 1991r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2004r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.),
• art. 11 ustawy z 17 grudnia 2004 roku o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych (Dz.U z 2005 r. Nr 14, poz. 114, ze zm.) -
• art. 87 § 7 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.)

Urlop dla poratowania zdrowia w szkole feryjnej nie ma wpływu na wymiar urlopu

Termin urlopu dla poratowania zdrowia powinien zostać dostosowany do organizacji czasu pracy szkoły z uwzględnieniem okresu ferii letnich i zimowych, dlatego powinien być udzielany po zakończeniu ferii letnich (zimowych) lub do dnia poprzedzającego rozpoczęcie ferii. W szkołach feryjnych za niewykorzystany urlop wypoczynkowy z powodu przebywania na urlopie dla poratowania zdrowia nie przysługuje urlop uzupełniający w trakcie roku.

Urlop zdrowotny w okresie niepokrywającym się z urlopem wypoczynkowym

W trakcie urlopu wypoczynkowego nie możesz udzielić nauczycielowi urlopu dla poratowania zdrowia. Termin urlopu dla poratowania zdrowia powinien zostać dostosowany do organizacji czasu pracy szkoły z uwzględnieniem okresu ferii letnich i zimowych. Urlop dla poratowania zdrowia powinien, zatem zostać udzielony nauczycielowi po zakończeniu ferii letnich (zimowych) lub do dnia poprzedzającego rozpoczęcie ferii.

Za niewykorzystany urlop zdrowotny nie przysługuje urlop uzupełniający

W określonych sytuacjach, w razie niewykorzystania przez nauczyciela urlopu wypoczynkowego, z powodu:

1)      niezdolności do pracy wywołanej chorobą lub odosobnieniem z powodu choroby zakaźnej, urlopu macierzyńskiego,

2)      odbywania ćwiczeń wojskowych lub krótkotrwałego przeszkolenia wojskowego

nauczycielowi przysługuje urlop uzupełniający w wymiarze do 8 tygodni w trakcie roku szkolnego.

Urlop dla poratowania zdrowia nie jest żadną z wymienionych okoliczności. Jeżeli okres urlopu zdrowotnego przypada na czas ferii letnich lub zimowych, nauczycielowi nie przysługuje za ten okres uzupełniający urlop wypoczynkowy w trakcie roku szkolnego, po powrocie z urlopu dla poratowania zdrowia. Nauczyciela przebywającego, bowiem na urlopie zdrowotnym w czasie ferii letnich lub zimowych nie pozbawia się również możliwości odpoczynku.

Podstawa prawna:

• art. 64 ust. 1, art. 66, art. 73 ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. - Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.).

Niezbędnik urlopowy 2009
Udzielanie i rozliczanie urlopów w szkołach
Ekwiwalent za urlop, urlop uzupełniający
Urlopy nauczycieli i pracowników niepedagogicznych

Dni wolne dla nauczycieli poza urlopem wypoczynkowym

Liczba dni wolnych od pracy nauczyciela uzależniona jest od danego roku szkolnego, roku kalendarzowego, rodzaju szkoły, w której zatrudniony jest nauczyciel oraz dodatkowych uprawnień przysługujących nauczycielowi na podstawie przepisów prawa pracy.

Wolna sobota i niedziela

Nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze zajęć obowiązuje 5-dniowy tydzień pracy. Zatem w każdym tygodniu pracy oprócz niedzieli (dnia ustawowo wolnego od pracy) nauczycielowi przysługuje inny dzień wolny od pracy. W placówkach feryjnych takim dniem wolnym od pracy jest sobota.

Dni wolne na podstawie Kodeksu pracy

Nauczycielowi, podobnie jak innym pracownikom, przysługują dni wolne od pracy na podstawie ustawy – Kodeks pracy. Do takich dni zalicza się:

1)     święta przypadające w dni robocze (art. 151⁹ Kodeksu pracy),

2)     dni wolne na dziecko (art. 188 Kodeksu pracy).

Ponadto nauczyciele zatrudnieni w placówkach feryjnych korzystają w przerw wynikających z  organizacji roku szkolnego (np. wiosenna i zimowa przerwa  świąteczna). Dodatkowe dni wolne od zajęć ustalane są odrębnie w każdym roku szkolnym np. w roku szkolnym 2008/2009 jest to:

1)     12 stycznia 2009 r. w szkołach podstawowych dla dorosłych, w których nauka kończy się w semestrze jesiennym,

2)     2 kwietnia 2009 r. w pozostałych szkołach podstawowych,

3)     13-15 stycznia 2009 r. w gimnazjach dla dorosłych, w których nauka kończy się w semestrze jesiennym,

4)     22-24 kwietnia 2009 r. w pozostałych gimnazjach,

5)     12 i 13 stycznia 2009 r. oraz 4, 5 i 6 maja 2009 r. w szkołach, w których przeprowadzana jest pisemna część egzaminu dojrzałości odpowiednio w sesji zimowej w sesji wiosennej,

6)     12 czerwca 2009 r. dla wszystkich typów szkół.

Podstawa prawna:

• art. 42c ust. 1, art. 91c ust. 1 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.)
• art. 151⁹, art. 188 ustawy z 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (Dz.U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.),

• rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 18 kwietnia 2002 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz.U. Nr 46, poz. 432 ze zm.)

Niezbędnik urlopowy 2009
Udzielanie i rozliczanie urlopów w szkołach
Ekwiwalent za urlop, urlop uzupełniający
Urlopy nauczycieli i pracowników niepedagogicznych

Uczestniczenie nauczyciela w komisjach egzaminacyjnych w ramach czasu pracy

Pytanie: Czy nauczycielowi pracującemu 3 dni w tygodniu należy się wynagrodzenie za pracę w komisjach egzaminacyjnych w dni wolne od pracy? Dyrektor wyznaczył mnie na przewodniczącą komisji na egzaminie 6-klasisty, jestem wychowawczynią tej klasy, ale egzamin wypada w czwartek, kiedy nie pracuję. Zostałam również oddelegowana na egzamin gimnazjalny, również w czwartek.

Odpowiedź: Nauczyciel zobowiązany jest do uczestniczenia w przeprowadzaniu sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej oraz egzaminu w ostatnim roku w gimnazjum w ramach tygodniowego czasu pracy. Za pracę w dniu wolnym od pracy nauczycielowi przysługuje inny dzień wolny od pracy lub odrębne wynagrodzenie.

Zmiany w czasie pracy nauczycieli
Najnowsze interpretacje przepisów
Karta Nauczyciela o czasie pracy
Pobierz bezpłatny numer!

Uczestniczenie w przeprowadzaniu sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej – w ramach czasu pracy nauczyciela

Nauczyciel jest obowiązany uczestniczyć w przeprowadzaniu sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej, egzaminu w ostatnim roku w gimnazjum, egzaminu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe i egzaminu maturalnego. Nauczyciel uczestniczy w przeprowadzaniu sprawdzianu w ostatnim roku nauki w szkole podstawowej lub egzaminu gimnazjalnego w ramach czynności i zajęć wynikających z zadań statutowych szkoły. Oznacza to, iż wykonywanie czynności związanych z przeprowadzaniem sprawdzianu i egzaminu, o których mowa wyżej, odbywa się w ramach obowiązującego nauczyciela tygodniowego czasu pracy i ustalonego wynagrodzenia (do 40 godzin tygodniowo w przypadku nauczyli pełnozatrudnionych, dla nauczycieli niepełnozatrudnionych czas ten ulega proporcjonalnemu zmniejszeniu). Dyrektor szkoły ma zatem prawo wysłać nauczyciela do pracy przy takich egzaminach lub sprawdzianach.

Za pracę w dzień wolny od pracy nauczycielowi przysługuje dzień wolny lub odrębne wynagrodzenie

Za pracę wykonywaną w dzień wolny od pracy nauczycielowi przysługuje inny dzień wolny od pracy, a w szczególnie uzasadnionych przypadkach – odrębne wynagrodzenie za każdą godzinę pracy jak za godzinę ponadwymiarową.

Podstawa prawna:

• art. 42 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, art. 42c ust. 3 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.).

Rekompensata za czas pracy nauczycieli podczas wycieczek szkolnych

Gdy wycieczka może odbyć się tylko w dni wolne, opiekunom przysługuje dzień wolny lub odrębne wynagrodzenie

Jeżeli impreza wyjazdowa organizowana jest w sobotę lub w niedzielę z tego powodu, że nie może się odbyć w inny dzień (np. olimpiada), to praca podczas tych wyjazdów jest traktowana jak praca w dniu wolnym od pracy. Za taki dzień pracy nauczycielowi (opiekunowi na wycieczce) przysługuje inny dzień wolny, a tylko wyjątkowo – odrębne wynagrodzenie (np. gdy ze względu na system pracy szkoły nie ma możliwości oddania nauczycielowi dni wolnych) (art. 42c ust. 3 Karty Nauczyciela). Wynagrodzenie za pracę w dni wolne oblicza się jak wynagrodzenie za godzinę ponadwymiarową (§ 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy).

Zmiany w czasie pracy nauczycieli
Najnowsze interpretacje przepisów
Karta Nauczyciela o czasie pracy
Pobierz bezpłatny numer!

Gdy wycieczka odbywa się w dni wolne chociaż nie musi – z opiekunami zawiera się umowy cywilnoprawne

Jeżeli natomiast wycieczka odbywa się w dni wolne od pracy, mimo że mogłaby być zorganizowana także w dni pracujące (np. wycieczki szkolne), to zasady jej organizowania powinno się określić wspólnie z organem prowadzącym w regulaminie imprez wyjazdowych. Ponieważ nie ma obowiązku realizowania takich imprez w dni wolne od pracy, nie ma także podstaw do wypłacenia nauczycielom za pracę podczas takiej imprezy odrębnego wynagrodzenia ani udzielania dni wolnych. W związku z tym w przypadku organizowania takich wyjazdów dodatkowe zadania nauczycieli i wynagrodzenie za nie powinny zostać uregulowane w umowach cywilnoprawnych. Chodzi przy tym o zadania wykraczające poza 40-godzinny tydzień pracy (art. 42 ust. 1 Karty Nauczyciela).

Podstawa prawna:

• art. 42 ust. 1, 42c ust. 3 ustawy z 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674 ze zm.),
• § 10 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (Dz.U. z 2005 r. Nr 22, poz. 181 ze zm.).