Warunek: praca w szkole lub placówce prowadzonej przez samorząd
Świadczenie urlopowe jest to świadczenie pieniężne, jakie szkoły i placówki prowadzone przez jednostki samorządu terytorialnego wypłacają raz w roku nauczycielom. Świadczenie to przysługuje niezależnie od sytuacji materialnej, osobistej i życiowej nauczyciela zatrudnionego u pracodawcy, który je wypłaca.
UWAGA!
Świadczenie urlopowe w szkołach i placówkach prowadzonych przez osoby fizyczne lub prawne niebędące jednostkami samorządu terytorialnego nie jest obowiązkowe i wypłaca się je na zasadach ogólnych wynikających z ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych. Przepisy ustawy – Karta Nauczyciela w tym względzie nie mają zastosowania do nauczycieli ww. szkół i placówek.
Odpis na ZFŚS
Podstawę do obliczenia wysokości świadczenia urlopowego (w wysokości odpisu podstawowego na ZFŚS) stanowi przeciętne wynagrodzenie miesięczne w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub w drugim półroczu roku poprzedniego, jeżeli przeciętne wynagrodzenie z tego okresu stanowiło kwotę wyższą (art. 5 ust. 2 ustawy z 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych). Kwoty te podaje Prezes GUS w obwieszczeniu. Przeciętne miesięczne wynagrodzenie w 2008 r. wyniosło 2.578,26 zł, a przeciętne miesięczne wynagrodzenie w drugim półroczu 2008 r. – 2.666,77 zł. Zatem, jako podstawę do obliczania odpisów należy przyjąć większą z tych kwot, czyli 2.666,77 zł.
W 2009 r. wartość odpisu dla pracowników zatrudnionych w normalnych warunkach wyniesie 37,5% od kwoty 2.666,77 zł, czyli – 1.000,04 zł. Jest to także wysokość świadczenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy przez cały rok szkolny (tj. od 1 września do 31 sierpnia danego roku).
Świadczenie urlopowe dla wszystkich zatrudnionych w szkole nauczycieli
Świadczenie urlopowe wypłaca się do 31 sierpnia wszystkim nauczycielom zatrudnionym w danym roku szkolnym oraz czynnie świadczącym pracę. Uprawnienie do świadczenia jest niezależne od skorzystania lub nie przez nauczyciela z urlopu wypoczynkowego oraz od wymiaru jego zatrudnienia. Świadczenie urlopowe ustala się w wysokości odpisu podstawowego proporcjonalnie do:
- wymiaru czasu pracy,
- okresu zatrudnienia nauczyciela w danym roku szkolnym w szkole.
Nauczyciele uprawnieni do świadczenia urlopowego
Świadczenie urlopowe nalicza się i wypłaca dla:
- nauczyciela emeryta (rencisty), jeżeli jest zatrudniony w szkole, czyli czynnie świadczy pracę,
- nauczyciela, który jest zatrudniony również w innych szkołach (otrzyma on świadczenie we wszystkich szkołach – odpowiednio do wymiaru i okresu zatrudnienia w danej szkole),
- nauczyciela pozostającego w stanie nieczynnym (świadczenie przysługuje za 6 miesięcy stanu nieczynnego),
- nauczyciela, z którym rozwiązano stosunek pracy w związku z przejściem na emeryturę (rentę),
- nauczyciela, którego stosunek pracy wygasł z mocy prawa – np.: po upływie 6 miesięcy stanu nieczynnego (art. 20 ust. 5c Karty Nauczyciela),w razie prawomocnego skazania (art. 26 Karty Nauczyciela),gdy nauczyciel zostanie pozbawiony praw publicznych (art. 26 Karty Nauczyciela),
- nauczyciela przebywającego na urlopie wychowawczym, dla poratowania zdrowia i macierzyńskim (§ 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z 14 marca 1994 r. w sprawie sposobu ustalania przeciętnej liczby zatrudnionych w celu naliczania odpisu na zakładowy fundusz świadczeń socjalnych, art. 73 ust. 5 Karty Nauczyciela,
- nauczyciela, który został urlopowany na podstawie przepisów ustawy z 23 maja 1991 r. o związkach zawodowych – wprawdzie nie świadczy pracy w tym okresie w szkole (lub świadczy w ograniczonym zakresie), ale wynagrodzenie w pełnej wysokości wypłaca mu szkoła, z której został urlopowany.
Świadczenie nie dla wszystkich pracowników szkół!
Świadczenie urlopowe nie przysługuje:
- nauczycielowi będącemu emerytem (rencistą) danej szkoły, który nie świadczy pracy. Nauczyciel taki może jednak korzystać ze środków ZFŚS, funkcjonującego w szkole, z której odszedł na emeryturę lub rentę;
- pracownikom niepedagogicznym zatrudnionym w szkole, np. pani sprzątająca, palacz c.o., sekretarz szkoły, pomoc nauczyciela, pracownika placówki opiekuńczo-wychowawczej lub ośrodka adopcyjno-opiekuńczego zatrudnionego po 1 stycznia 2004 r., do którego nie stosuje się przepisów Karty Nauczyciela. Pracownik taki może korzystać ze środków ZFŚS, funkcjonującego w zatrudniającej go szkole;
- osobie zatrudnionej w szkole na podstawie art. 7 ustawy z 7 września 1991 r. – o systemie oświaty (pracownik ten nie jest objęty przepisami Karty Nauczyciela). Pracownik taki może korzystać ze środków ZFŚS, funkcjonującego w zatrudniającej go szkole;
- nauczycielowi zawieszonemu w obowiązkach – świadczenie nie przysługuje za okres zawieszenia w razie tymczasowego aresztowania lub pozbawienia go wolności w związku z postępowaniem karnym, albo przeciwko któremu wszczęto postępowanie karne, lub złożono wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego (art. 83 ust. 1, 1a, 2 Karty Nauczyciela). Z tym, że jeżeli postępowanie dyscyplinarne (karne) zakończy się umorzeniem z braku dowodów winy lub wydaniem orzeczenia albo wyroku uniewinniającego, okres zawieszenia należy wliczyć do okresu uprawniającego do świadczenia urlopowego. Za okres zawieszenia będzie trzeba wypłacić wówczas nauczycielowi świadczenie urlopowe;
- nauczycielom, którzy uzyskali mandat posła lub senatora. Poseł lub senator pozostający w stosunku pracy otrzymuje urlop bezpłatny na swój wniosek;
- nauczycielom, którzy przeszli do pracy na stanowiska wymagające kwalifikacji pedagogicznych w urzędach administracji rządowej, kuratoriach oświaty, CKE, OKE i innych organach sprawujących nadzór pedagogiczny. Świadczenie nie przysługuje także nauczycielom, z którymi został nawiązany stosunek pracy na podstawie wyboru – na okres pełnienia funkcji z wyboru lub skierowania do pracy w szkołach działających na podstawie Konwencji o Statucie Szkół Europejskich. Nauczyciele Ci na okres zajmowania tych stanowisk, pełnienia funkcji lub na czas skierowania otrzymują urlop bezpłatny (art. 17 ust. 2 i 2a Karty Nauczyciela).
Świadczenie urlopowe niezależne od innych świadczeń wypłacanych z funduszu
Świadczenie urlopowe niezależne jest od innych świadczeń związanych z urlopem a wypłacanych ze środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych w szkole lub placówce.
PRZYKŁAD
Nauczycielka w szkole podstawowej otrzymała przysługujące jej w danym roku świadczenie urlopowe. Regulamin funduszu w szkole przewidywał wypłatę również innych świadczeń związanych z wypoczynkiem, jak np. dofinansowanie różnych form wypoczynku dzieci pracowników szkoły oraz pracowników szkoły. Nauczycielka po powrocie z urlopu wypoczynkowego wystąpiła z wnioskiem o przyznanie świadczenia w związku z wypoczynkiem organizowanym we własnym zakresie. Świadczenie takie będzie przysługiwało nauczycielce (oczywiście jeżeli spełnia kryteria socjalne określone w regulaminie uprawniające do skorzystania z takiego świadczenia) niezależnie od otrzymanego świadczenia urlopowego.
Świadczenie urlopowe w wymiarze proporcjonalnym do okresu i wymiaru zatrudnienia nauczyciela
Warunkiem wypłaty świadczenia urlopowego jest zatrudnienie i czynne świadczenie pracy przez nauczyciela w danym roku szkolnym. Aby otrzymać to świadczenie, nauczyciel nie musi być zatrudniony u pracodawcy od 1 stycznia danego roku kalendarzowego lub przez cały rok szkolny. Także wówczas, gdy nauczyciel pracuje przez pewną część roku szkolnego u danego pracodawcy ma prawo do świadczenia. Jest ono wypłacane wtedy w wymiarze proporcjonalnym. Proporcjonalność świadczenia ustala się również w odniesieniu do wymiaru zatrudnienia nauczyciela. Natomiast świadczenie w pełnym wymiarze przysługuje nauczycielowi zatrudnionemu przez cały rok szkolny w pełnym wymiarze czasu pracy.
PRZYKŁAD
Dyrektor szkoły musi ustalić wysokość świadczenia urlopowego dla nauczyciela zatrudnionego od 1 września do 7 grudnia 2008r. w wymiarze ½ etatu. Czy powinien je ustalić proporcjonalnie?
Nauczycielowi przysługuje świadczenie urlopowe w pełnej wysokości, jeśli jest zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy i przez cały rok szkolny. Pracodawca wypłaca świadczenie urlopowe w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia nauczyciela w roku szkolnym (czyli za okres wrzesień – grudzień 2008 r.) oraz wymiaru jego zatrudnienia (1/2 etatu).
Wysokość świadczenia urlopowego dla zatrudnionych na niepełnym etacie
Nauczyciele zatrudnieni w pełnym wymiarze zajęć otrzymuje świadczenie urlopowe w wysokości odpisu podstawowego, czyli w 2009 r. będzie to kwota 1000,04zł.
Proporcjonalne do wymiaru etatu
Wysokość świadczenia urlopowego dla zatrudnionych w niepełnym wymiarze czasu pracy ustalasz proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy. Zatem ustal wymiar czasu pracy nauczyciela w roku szkolnym, w którym wypłacasz to świadczenie. Pamiętaj, iż uwzględniasz jedynie czas pracy określony w umowie o pracę lub akcie mianowania Godziny ponadwymiarowe przyznane nauczycielowi nie stanowią podstawy do naliczenia świadczenia.
PRZYKŁAD
Pan Adam – nauczyciel języka francuskiego zatrudniony był przez cały rok szkolny 2008/2009 w gimnazjum w wymiarze 1/3 etatu. Świadczenie urlopowe przysługuje mu w wysokości proporcjonalnej do wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym, czyli:
- 1000,04 zł x 0,33 etatu= 330,01 zł.
Proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w roku szkolnym
Świadczenie urlopowe ustala się również proporcjonalnie do okresu zatrudnienia w roku szkolnym.
PRZYKŁAD
Nauczycielka w przedszkolu zatrudniona została na okres od 1 stycznia do 31 marca 2009 r. na zastępstwo w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadczenie należy obliczyć proporcjonalnie do okresu jej zatrudnienia w roku szkolnym, czyli do 3 miesięcy:
- 1000,04 zł/12 miesięcy = 83,34 zł;
- 83,34 zł x 3 miesiące = 250,02 zł.
W sytuacji, gdy nauczyciel zatrudniony jest przez część roku szkolnego oraz w niepełnym czasie pracy proporcję przyjmujemy zarówno do okresu zatrudnienia, jak i wymiaru zatrudnienia nauczyciela.
PRZYKŁAD
Nauczyciel matematyki zatrudniony był w 2009 r. dwukrotnie w tej samej szkole podstawowej: w okresie styczeń – marzec a następnie w okresie maj – czerwiec. Najpierw w wymiarze ½ etatu a później w wymiarze ¼ etatu. Świadczenie urlopowe przysługuje nauczycielowi proporcjonalnie do okresu zatrudnienia i wymiaru zatrudnienia w roku szkolnym, czyli”
Za okres zatrudnienia styczeń – marzec w wymiarze ½ etatu:
- 1000,04 zł x 0,5 etatu = 500,02 zł
- 500,02/12 miesięcy = 41,67 zł
- 41,67 x 3 miesiące = 125,01 zł.
Za okres zatrudnienia maj-czerwiec w wymiarze ¼ etatu:
- 1000,04 zł x 0,25 etatu = 250,01zł
- 250,01/12 miesięcy = 20,83 zł
- 20,83 x 2 miesiące = 41,67 zł
Łącznie szkoła powinna wypłacić świadczenie urlopowe w kwocie 125,01+41,67=166,68 zł.
Termin wypłaty świadczenia urlopowego
Świadczenie urlopowe wypłacasz nie później niż 31 sierpnia danego roku kalendarzowego (art. 53 ust. 1a Karty Nauczyciela). Zatem świadczenie może zostać wypłacone w każdym terminie do 31 sierpnia.
UWAGA!
Wypłaty świadczenia urlopowego dokonujesz bez wniosku nauczyciela. Nawet ze względu na trudności finansowe nie możesz przesunąć terminu płatności tego świadczenia.
Niewypłacenie świadczenia urlopowego
Jeżeli nie wypłacisz w ogóle albo w terminie świadczenia urlopowego, narażasz się na grzywnę w wysokości od 1.000 do 30.000 zł (art. 282 § 1 Kodeksu pracy). Nie wypłacisz bowiem w terminie świadczenia przysługującego nauczycielowi , a to stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika.
Roszczenie o wypłatę świadczenia
Gdy nie wypłacisz przysługującego nauczycielowi świadczenia urlopowego, może czekać Cię jeszcze inna niemiła niespodzianka: nauczyciel może wystąpić z roszczeniem o jego wypłatę do sądu pracy (art. 91c ust. 2 Karty Nauczyciela).
Świadczenia z funduszu socjalnego różnią się od świadczenia urlopowego m.in. tym, że nie mają charakteru roszczeniowego. Nauczyciel nie może domagać się np. dopłaty do wypoczynku czy udzielenia pożyczki z funduszu socjalnego, ponieważ pomoc z funduszu jest uzależniona od decyzji pracodawcy. Może jednak wystąpić do sądu pracy o wypłatę przysługującego mu świadczenia urlopowego. Wypłata tego świadczenia nie ma bowiem charakteru uznaniowego.
UWAGA!
Roszczenie o wypłatę świadczenia urlopowego – podobnie jak większość świadczeń ze stosunku pracy – ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia wymagalności.
Nauczyciel może również żądać odsetek za opóźnienie liczonych od następnego dnia od dnia wymagalności wypłaty świadczenia urlopowego. Dniem wymagalności jest dzień poprzedzający rozpoczęcie przez pracownika urlopu wypoczynkowego w wymiarze 14 kolejnych dni kalendarzowych. Nauczyciel może zatem zażądać świadczenia urlopowego wraz z odsetkami naliczanymi od pierwszego dnia urlopu.
PRZYKŁAD
Nauczycielka języka angielskiego była zatrudniona w gimnazjum od stycznia do kwietnia 2009 r. Dyrektor szkoły nie wypłacił jej za ten okres pracy świadczenia urlopowego.
Nauczycielka może wystąpić do sądu pracy z roszczeniem przeciwko pracodawcy o wypłatę tego świadczenia wraz z odsetkami ustawowymi.
Więcej porad i przykładów dotyczących świadczenia urlopowego dla nauczycieli znajdziesz w czasopiśmie “Serwis Kadrowy dla Oświaty”. Pierwszy numer jest bezpłatny. Wypełnij kupon! Nie zwlekaj!